Từ xa xưa, người Việt ta có truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Tiếp thu lời dạy đó, con cháu luôn thể hiện sự hiếu kính với ông bà, tổ tiên đã khuất. Chính vì vậy, Tết Thanh Minh đã trở thành lễ hội quan trọng, linh thiêng, đi sâu vào tiềm thức của người dân Việt. 

Tìm hiểu về Tết Thanh Minh

Thanh Minh là cái tết gắn liền với đạo đức, bổn phận của con người Việt Nam. Đạo lý uống nước nhớ nguồn, nhớ ơn những người đi trước đã khuất. Tiết Thanh Minh có thể được coi là ngày giỗ tổ chung để mọi người có dịp báo hiếu, trả ơn nghĩa cho những người đã có ơn sinh thành, tạo dựng nền tảng hiện nay.

Tiết Thanh Minh được tính theo quy luật của mặt trời. Thường rơi vào ngày 4 hoặc ngày 5 của tháng Tư dương lịch. Tuy nhiên, người dân thường kết hợp tiết Thanh Minh với tiết Hàn Thực (ngày bánh trôi chay tổ chức vào ngày 3/3 âm lịch).

Mẫu mộ đá hoa cương đơn đen
Mẫu mộ đá hoa cương đơn đen

Phong tục làm cỏ các phần mộ tổ tiên (tục tảo mộ), sửa sang phần mộ, thắp hương thể hiện lòng thành kính là không thể thiếu trong ngày lễ trọng đại này. 

Tết Thanh Minh bắt đầu từ đâu?

Tết Thanh Minh được bắt nguồn từ Trung Quốc. Vào đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công, nước Tấn gặp loạn, phải bỏ nước lưu vong. Bấy giờ có hiền sĩ tên Giới Tử Thôi theo ông giúp đỡ mưu kế. Về sau khi vua giành lại được giang sơn đã phong thưởng rất lớn cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán trách gì, nghĩ mọi việc mình làm cũng là nghĩa vụ. Về sau, Giới Tử Thôi xin lui về núi ở ẩn, phụng dưỡng mẹ già. Khi vua nhớ ra, sai người đi tìm nhưng Giới Tử Thôi không chịu rời núi lĩnh thưởng. Vua cho đốt núi để ép ông ra, nhưng cuối cùng lại là thiêu cháy cả 2 mẹ con ông. 

Mẫu mộ đá Công giáo đẹp
Mẫu mộ đá Công giáo đẹp

Vua thương xót, lập miếu thờ và lệnh người dân không được đốt lửa ba ngày, chỉ ăn thức ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm. Từ đó, ngày 3/3 âm lịch được coi là tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của người đã khuất.

Từ thời nhà Lý, dân ta đã tiếp nhận tục lệ này, nhưng đã điều chỉnh cho phù hợp với tập tục của Việt Nam. Người Việt không kiêng lửa và thay vì ăn thức ăn nguội thì ăn bánh trôi chay. 

Ý nghĩa của tục tảo mộ

Với người Việt, Tết Thanh minh là dịp con cháu hướng về tổ tiên. Dù ai có đi đâu, đến ngày này cũng nhớ sắp xếp công việc để trở về để được đi tảo mộ cùng gia đình. Ngôi mộ của người đã khuất được dọn dẹp sạch sẽ, vun đắp thêm đất mới. Đó là lòng thành kính của con cháu với tổ tiên đã khuất.  

Tết Thanh Minh nhắc chúng ta nhớ về quê hương, cội nguồn. Quê hương, cội nguồn chính là tài sản tinh thần vô giá đối với mỗi chúng ta. Hãy luôn hướng về nơi linh thiêng ấy trong dịp Thanh Minh. Bởi quê hương đi theo chúng ta đến hết cuộc đời.